Resüsitasyon & Acil Farmakoloji
Kritik İlaç, RSI & Doz Rehberi
Hızlı seri indüksiyon (RSI), vazoaktif infüzyonlar, acil antidotlar ve kilo bazlı dozlama tablosu.
Canlı Yatak Başı Motoru
Hasta Kilosuna Göre Anlık Dozlama
Ağırlığı ayarlayınız; tüm entübasyon, sedoanaljezi ve kritik arrest dozları otomatik hesaplansın.
70 kg
RSI İndüksiyon
1.5 – 2.0 mg/kg
Ketamin IV
105 – 140 mg IV
Hemodinamik instabilite ve astım/bronkospazmda 1. tercih indüksiyon ajanı.
RSI Paralitik
1.2 mg/kg
Roküronyum (Esmeron)
84 mg IV (Tam Doz)
Acil RSI için elektif 0.6 mg/kg değil, mutlaka 1.2 mg/kg verilmelidir.
RSI İndüksiyon
0.3 mg/kg
Etomidat (Hypnomidate)
21.0 mg IV
Kardiyovasküler açıdan en nötr indüksiyon ajanı, hipotansiyon riski en az.
RSI Paralitik
1.5 mg/kg
Süksinilkolin
105 mg IV
Dikkat: Hiperkalemi, >48 sa yanık, inme ve crush yaralanmada kontrendikedir!
Analjezi
1 – 2 mcg/kg
Fentanil
70 – 140 mcg IV
Hızlı analjezi, göğüs duvarı rijiditesini önlemek için yavaş puşe yapınız.
Pediyatrik Arrest
0.01 mg/kg
Pediyatrik Adrenalin & Şok
0.70 mg (7.0 mL)
140 J -> 280 J Defibrilasyon
1:10.000 formdan hazırlanır, defib 2 J/kg ile başlanır.
Yatak Başı Doz & Hız Çevirici
Vazoaktif İnfüzyon Hızı Hesaplayıcı (mcg/kg/dk ↔ mL/saat)
Perfüzör ve infüzyon pompası saatlik hızını anında bulun. Standart solüsyon butonlarıyla tek tıkla yükleyin.
İNFÜZYON POMPASI AYARI:
5.3 mL/saat
Konsantrasyon: 80 mcg/mL (8 mg / 100 mL) • Verilen: 7.0 mcg/dk
RSI İndüksiyon Ajanları
Ketamin
Hemodinamik instabilite, bronkospazm/astım, travma
Doz: 1.5 – 2.0 mg/kg IV puşe
Etki Başlangıcı: 45 – 60 saniye | Süre: 10 – 20 dakika
Dikkat / Yan Etki: Katekolamin depoları tükenmiş septik şokta miyokardiyal depresan olabilir. Salivasyonu artırabilir.
Klinik İnci: Kardiyovasküler stabilite sağlayan en güvenli indüksiyon ajanıdır. Bronkodilatör etkisi vardır.
Propofol
Hemodinamik stabil hasta, status epileptikus, bronkospazm
Doz: 1.5 – 2.5 mg/kg IV
Etki Başlangıcı: 15 – 45 saniye | Süre: 5 – 10 dakika
Dikkat / Yan Etki: Şiddetli hipotansiyon ve bradikardi riski! Şoktaki hastada dozu %50 azaltın veya kaçının.
Klinik İnci: Güçlü antikonvülzan ve bronkodilatör. Beyin koruyucu metabolik baskılama sağlar.
Etomidat
Kardiyovasküler instabilite, travma, kafa travması
Doz: 0.3 mg/kg IV
Etki Başlangıcı: 15 – 30 saniye | Süre: 5 – 15 dakika
Dikkat / Yan Etki: Tek dozda dahi geçici adrenal korteks baskılanması yapabilir; miyoklonus görülebilir.
Klinik İnci: Hipotansiyon yapma riski en düşük ajandır; hemodinamisi sınırda hastalarda ilk tercihtir.
Midazolam
Nöbet, ajitasyon, prosedürel sedasyon
Doz: 0.2 – 0.3 mg/kg IV (RSI için) / 0.05-0.1 mg/kg (sedasyon)
Etki Başlangıcı: 60 – 120 saniye | Süre: 15 – 30 dakika
Dikkat / Yan Etki: RSI dozunda hipotansiyon yapabilir. Etki başlangıcı diğer ajanlara göre daha yavaştır.
Klinik İnci: Status epileptikusta ilk basamak benzodiazepinlerden biridir (IM 10 mg yapılabilir).
RSI Nöromusküler Blokörler (Paralitikler)
Roküronyum (Rocuronium)
Tüm RSI durumları, süksinilkolin kontrendikasyonları
Doz: 1.2 mg/kg IV (RSI dozu)
Etki Başlangıcı: 45 – 60 saniye | Süre: 45 – 70 dakika
Dikkat / Yan Etki: 0.6 mg/kg elektif anestezi dozudur, acil serviste RSI için mutlaka 1.2 mg/kg verilmelidir.
Klinik İnci: Süksinilkolinin tüm kontrendikasyonlarında güvenlidir. Geri döndürücüsü Sugammadeks'tir (16 mg/kg).
Süksinilkolin (Succinylcholine)
Hızlı geri dönüş istenen zor havayolu olasılığı
Doz: 1.5 – 2.0 mg/kg IV
Etki Başlangıcı: 30 – 45 saniye | Süre: 6 – 10 dakika
Dikkat / Yan Etki: KONTRENDİKASYONLAR: Hiperkalemi, >48 saat yanık/crush yaralanma, denervasyon/inme >72 saat, malign hipertermi öyküsü.
Klinik İnci: Serum potasyumunu ~0.5 - 1.0 mEq/L yükseltir. Şüpheli hiperkalemide asla verilmemelidir.
Prosedürel Sedasyon & Analjezi (PSA)
Ketofol (Ketamin + Propofol 1:1)
Omuz/kalça çıkığı redüksiyonu, kardiyoversiyon, apse drenajı
Doz: 0.5 mg/kg Ketamin + 0.5 mg/kg Propofol tek enjektörde yavaş IV
Hazırlanış / Konsantrasyon: 10 mL enjektöre 100 mg Ketamin (2 mL) + 100 mg Propofol (10 mL %1) çekilerek hazırlanır.
Dikkat / Yan Etki: Solunum depresyonu propofole göre daha azdır ancak aspiratör ve balon-maske mutlaka hazır olmalıdır.
Klinik İnci: Propofolün hipotansif etkisini ketaminin sempatomimetik etkisi dengeler; ketaminin disforik halüsinasyonlarını propofol engeller. Mükemmel bir acil kombinasyonudur.
Fentanil (Fentanyl)
Akut şiddetli ağrı, prosedürel analjezi, kafa travmasında intübasyon premedikasyonu
Doz: 1 – 2 mcg/kg IV (Erişkinde 50 - 100 mcg yavaş IV)
Etki Başlangıcı: 1 – 2 dakika | Süre: 30 – 60 dakika
Dikkat / Yan Etki: Hızlı yüksek dozda göğüs duvarı rijiditesi (Wooden chest) yapabilir; 1-2 dakikada yavaş puşe edin.
Klinik İnci: Morfine göre histamin salınımı yapmadığından hipotansiyon riski düşüktür; hemodinamisi sınırda travma hastasında ilk tercihtir.
Vazoaktif Ajanlar & İnfüzyonlar
Noradrenalin (Norepinefrin)
Septik şok, kardiyojenik şok, vazodilatör şokun ilk basamak vazopressörüdür.
Doz: 0.05 – 0.5 mcg/kg/dk IV infüzyon (Hedef OAB ≥ 65 mmHg)
Hazırlanış / Konsantrasyon: 4 mg (4 ampul) ampul 100 mL %5 Dekstroz içinde (40 mcg/mL konsantrasyon)
Dikkat / Yan Etki: Periferik damar yolu geçici olarak kullanılabilir (geniş damar), santral ven tercih edilir.
Klinik İnci: Güçlü alfa-1 vazokonstriksiyon + hafif beta-1 inotropi sağlar. Sıvı resüsitasyonuna eş zamanlı başlanabilir.
Adrenalin (Epinefrin) İnfüzyonu
Refrakter şok, anaflaktik şok, semptomatik bradikardi (atropine yanıtsız)
Doz: 0.02 – 0.2 mcg/kg/dk (Arrestte 1 mg IV puşe, Anaflakside 0.5 mg IM)
Hazırlanış / Konsantrasyon: 1 mg adrenalin 100 mL SF içinde (10 mcg/mL "Dirty-Epi" puşe veya infüzyon)
Dikkat / Yan Etki: Taşikardi, aritmi ve geçici hiperlaktatemiye yol açabilir.
Klinik İnci: Dirty-Epi (Push-dose Epinephrine): 1 mL 1:1000 adrenalin 100 mL SF içine çekilir -> 10 mcg/mL. 1-2 dakikada bir 1-2 mL (10-20 mcg) puşe yapılabilir.
Dobutamin (Dobutamine)
Kardiyojenik şok, düşük debili kalp yetersizliği, sağ ventrikül enfarktüsü
Doz: 2.5 – 20 mcg/kg/dk IV infüzyon
Hazırlanış / Konsantrasyon: 250 mg / 100 mL SF veya %5 Dekstroz (2500 mcg/mL)
Dikkat / Yan Etki: Beta-2 vazodilatasyon nedeniyle hipotansiyon yapabilir. SKB < 90 mmHg ise Noradrenalin ile kombine edilmelidir.
Klinik İnci: Saf inotropik ve inodilatör ajandır. Miyokard kontraktilitesini belirgin artırır.
Nitrogliserin (Trinitroglycerin)
Akut Akciğer Ödemi, Hipertansif Aciller, Akut Koroner Sendrom
Doz: 10 – 200 mcg/dk (Başlangıç 10-20 mcg/dk, 5 dakikada bir 10 mcg/dk titre edilir)
Hazırlanış / Konsantrasyon: 10 mg ampul 100 mL SF içinde (100 mcg/mL)
Dikkat / Yan Etki: Fosfodiesteraz-5 inhibitörü (Viagra, Cialis) son 24-48 saatte kullanıldıysa ve Sağ Ventrikül MI'da KONTRENDİKEDİR!
Klinik İnci: Akut kardiyojenik akciğer ödeminde ön yükü (preload) hızla düşürerek hastayı dakikalar içinde rahatlatır.
Acil Antidotlar & Toksikoloji
Nalokson (Naloxone)
Opioid intoksikasyonu (Solunum depresyonu, miyozis, stupor)
Doz: 0.04 – 0.4 mg IV/IM (Apneik hastada 2 mg IV/IN)
Klinik İnci: Hedef hastayı tam uyandırmak değil, yeterli spontan solunumu (dakikada ≥10-12 soluk) sağlamaktır. Hızlı yüksek doz akut yoksunluk fırtınasına yol açar.
N-Asetilsistein (NAC)
Parasetamol (Asetaminofen) zehirlenmesi
Doz: 21 saatlik IV protokol: Yükleme 150 mg/kg (60 dk) -> 50 mg/kg (4 saat) -> 100 mg/kg (16 saat)
Klinik İnci: Alımdan sonraki ilk 8 saatte başlandığında hepatotoksisiteyi neredeyse %100 önler. Rumack-Matthew nomogramı kullanın.
Sodyum Bikarbonat (%8.4 NaHCO₃)
Trisiklik Antidepresan (TCA) intoksikasyonu, Geniş QRS (>100 ms), Salisilat zehirlenmesi idrar alkalinizasyonu
Doz: 1 – 2 mEq/kg IV bolus (genellikle 1-2 ampul %8.4), gerekirse tekrarlanır. Hedef arter pH: 7.50 – 7.55.
Klinik İnci: TCA zehirlenmesinde aVR derivasyonunda R dalgası ≥3 mm veya R/S > 0.7 olması nöbet ve ventriküler aritmi habercisidir; derhal bikarbonat endikedir.
Lipid Emülsiyon (%20 Intralipid)
Lokal anestezik sistemik toksisitesi (LAST), lipofilik kardiyotoksik ilaç aşırı dozu (B-bloker, KKB, Bupropion)
Doz: 1.5 mL/kg %20 Lipid IV bolus (1 dk içinde) -> 0.25 mL/kg/dk infüzyon.
Klinik İnci: Refrakter kardiyak arrest durumunda "Lipid Sink" teorisiyle toksini kandan temizler; resüsitasyonda hayat kurtarıcıdır.
Glukagon
Beta-bloker ve Kalsiyum Kanal Blokeri intoksikasyonu
Doz: 3 – 5 mg IV puşe (5 dakikada), yanıt varsa 2 – 5 mg/saat infüzyon.
Klinik İnci: Miyositlerde beta reseptörlerinden bağımsız olarak cAMP düzeyini artırarak inotropik etki sağlar. Bulantı-kusma sık görülür.
Fomepizol / Etanol
Metanol ve Etilen Glikol (Toksik Alkol) Zehirlenmesi
Doz: Fomepizol: 15 mg/kg IV yükleme (30 dk) -> 12 saatte bir 10 mg/kg. Etanol: %10 IV solüsyondan 8-10 mL/kg yükleme (hedef kan etanolü 100-150 mg/dL).
Klinik İnci: Alkol dehidrogenaz (ADH) enzimini bloke ederek toksik metabolitlerin (formik asit / glioksilat) oluşmasını önler. Görme kaybı ve kalıcı böbrek hasarını engeller.
Atropin & Pralidoksim (PAM)
Organofosfat ve Karbamat İnsektisit Zehirlenmesi (Kolinerjik Toxidrome)
Doz: Atropin: 2 – 4 mg IV bolus, akciğer sesleri kuruyana kadar her 3-5 dakikada bir doz ikiye katlanarak tekrarlanır (Atropinizasyon). PAM: 1 – 2 g IV (30 dk).
Klinik İnci: Atropinizasyonun ana hedefi bronkore ve bronkospazmın çözülmesidir (kuru akciğer sesleri, KH > 80, SKB > 90). Taşikardi veya midriyazis atropini durdurma kriteri DEĞİLDİR!
Hidroksokobalamin (Cyanokit)
Siyanür Zehirlenmesi (Kapalı alan yangın dumanı inhalasyonu, laktat > 8-10 mmol/L)
Doz: Erişkinde 5 g IV infüzyon (15 dakikada), gerekirse ikinci doz 5 g tekrarlanır.
Klinik İnci: Siyanürle birleşerek zararsız siyanokobalamine (B12 vitamini) dönüşür. İdrarı ve cildi kırmızı/bordo renge boyar; hemodinamik instabilite yapmaz.